Trước đây, người ta giả định gần như tất cả phụ nữ mắc viêm khớp dạng thấp khi mang thai sẽ lui bệnh. Bài viết này sẽ phân giải thực hư câu chuyện này.
Lưu ý: người bệnh cần ngừa thai trong suốt thời gian điều trị bệnh cũng như cần thông báo bác sĩ điều trị trước khi mang thai vì nhiều thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp ảnh hưởng lên thai kì.
Hoạt tính bệnh trong thai kì
1 quan niệm cho rằng hầu hết VKDT sẽ lui bệnh tự nhiên trong thời kì mang thai và xu hướng bùng phát lại vào hậu sản trong vòng 3-4 tháng.
Để xác định hoạt tính bệnh trong thai kì, các thang điểm dựa trên CRP như DAS28-CRP được ưu tiên lựa chọn hơn các thang điểm dựa trên tốc độ lắng máu (ESR, erythrocyte sedimentation rate). Nguyên nhân do thay đổi sinh lý trong thai kì ảnh hưởng đến ESR và điểm sức khỏe toàn diện.
Nghiên cứu PARA
Các đối tượng nghiên cứu có thời gian mắc bệnh trung vị 4,8, khoảng 2/3 có anti-CCP (+), 50% mang thai lần đầu, nhưng chỉ có 2 đối tượng là người châu Á. Người có hoạt tính bệnh thấp trong tam cá nguyệt (TCN) thứ 1 duy trì ổn định hoạt tính trong suốt thai kì. Thay đổi đáng chú ý nhất ở những người có hoạt tính bệnh trung bình. Gần 50% người bệnh có hoạt tính bệnh trung bình vào TCN thứ 1 cải thiện hoạt tính bệnh, 25% đối tượng đạt lui bệnh trong TCN thứ 3. Tuy không phải 100% nhưng cũng là con số đáng kể.
Tuy chưa rõ chính xác cơ chế, một số giả thuyết bao gồm:
- Ức chế hệ miễn dịch do bất tương hợp HLA giữa mẹ và con.
- Thay đổi sinh hóa như tăng nồng độ α2-glycoprotein, tăng glycosyl hóa IgG trong thai kì.
- Thay đổi chức năng té bào T từ kiểu hình Th1 sang Th2.
Sau đó, 1 tổng quan hệ thống gồm 10 nghiên cứu cho kết quả tương tự: 60% người bệnh VKDT trong thai kì có cải thiện hoạt tính bệnh và 46,7% bị bùng phát bệnh trong hậu sản.
Yếu tố nguy cơ bùng phát bệnh trong thai kì
Lời kết
Tài liệu tham khảo
- Littlejohn EA. Pregnancy and rheumatoid arthritis. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2020;64:52-58.
- de Man YA, Dolhain RJ, van de Geijn FE, Willemsen SP, Hazes JM. Disease activity of rheumatoid arthritis during pregnancy: results from a nationwide prospective study. Arthritis Rheum. 2008;59(9):1241-1248.
- Jethwa H, Lam S, Smith C, Giles I. Does Rheumatoid Arthritis Really Improve During Pregnancy? A Systematic Review and Metaanalysis. J Rheumatol. 2019;46(3):245-250.
- Sammaritano LR, Bermas BL, Chakravarty EE, et al. 2020 American College of Rheumatology Guideline for the Management of Reproductive Health in Rheumatic and Musculoskeletal Diseases. Arthritis Care Res (Hoboken). 2020;72(4):461-488.